Ngày 2 tháng 11 hằng năm được chọn là “Ngày Toàn dân mua và sử dụng muối I-ốt” – một hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của I-ốt đối với sức khỏe và sự phát triển trí tuệ, đặc biệt là ở trẻ em và phụ nữ mang thai.
I-ốt là vi chất dinh dưỡng cần thiết để tuyến giáp tổng hợp hormone, giúp cơ thể phát triển, điều hòa trao đổi chất và phát triển trí não. Thiếu I-ốt có thể gây ra bướu cổ, suy giáp, chậm phát triển trí tuệ, sảy thai, sinh non và nhiều rối loạn khác liên quan đến chức năng não ở trẻ em.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, ước tính hiện có khoảng 1,88 tỷ người trên toàn thế giới có nguy cơ thiếu I-ốt. Gần một phần ba dân số thế giới sống ở các khu vực có hàm lượng I-ốt trong tự nhiên thấp cần thường xuyên bổ sung I-ốt trong bữa ăn hàng ngày. Khoảng 29,8% (241 triệu) trẻ em ở độ tuổi đi học trên toàn cầu được ước tính không ăn đủ lượng I-ốt. Rất nhiều trong số trẻ em này sống ở khu vực Đông Nam Á (76 triệu), trong đó có Việt Nam.
Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế và Viện Dinh dưỡng quốc gia, sau khi được công nhận là nước thanh toán được các rối loạn do thiếu I-ốt (năm 2005), tình hình đã tái xuất hiện trở lại trong những năm gần đây. Kết quả điều tra gần đây cho thấy:
- Hơn 50% người dân hiện chưa sử dụng muối I-ốt trong bữa ăn hằng ngày.
- Nồng độ I-ốt trung bình trong nước tiểu của phụ nữ tuổi sinh đẻ tại một số khu vực thấp hơn mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
- Nguyên nhân chính là do thói quen tiêu dùng thay đổi, thiếu nhận thức, và việc sản xuất, kinh doanh muối I-ốt chưa được duy trì đồng bộ.
Mối nguy hiểm do thiếu I-ốt không chỉ có bệnh bướu cổ đơn thuần mà còn có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của con người, từ thời kỳ bào thai, sơ sinh, trẻ nhỏ và người trưởng thành.
Tình trạng thiếu I-ốt có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào trong thời gian sống của con người. Tùy thuộc giai đoạn phát triển của cơ thể mà tình trạng thiếu I-ốt gây ra các rối loạn bệnh lý khác nhau.
Hậu quả của các rối loạn do thiếu I- ốt:
- Thời kỳ bào thai: sảy thai, sinh non, tăng tử vong chu sinh, thiểu năng trí tuệ, câm điếc, liệt cứng chi, lác mắt, thiểu năng trí tuệ, lùn.
- Thời kỳ sơ sinh: bướu cổ, thiểu năng giáp sơ sinh.
- Thời kỳ trẻ em và thanh niên: bướu cổ, thiểu năng giáp ở thanh niên, khuyết tật chức năng thần kinh, chậm phát triển thể lực.
- Người lớn: bướu cổ và các biến chứng, thiểu năng giáp, hư hại chức năng thần kinh.
Để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và thế hệ tương lai, mỗi người dân hãy:
1. Ưu tiên mua và sử dụng muối I-ốt trong chế biến món ăn hàng ngày.
2. Chọn các sản phẩm chế biến sẵn (nước chấm, nước tương, nước mắm,…) có sử dụng muối I-ốt.
3. Tuyên truyền, vận động người thân, hàng xóm cùng sử dụng muối I-ốt.
4. Hỗ trợ kiểm tra, giám sát việc cung ứng muối I-ốt tại địa phương.
Mọi người, mọi nhà hãy sử dụng muối I-ốt làm muối ăn hàng ngày để chủ động phòng ngừa bệnh bướu cổ, các rối loạn do thiếu I-ốt khác, bảo vệ sức khỏe cho gia đình và là tăng cường trí thông minh của con trẻ.
TRUNG TÂM Y TẾ KHU VỰC MANG THÍT