Trẻ em là những mầm non tương lai, là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình và là chủ nhân tương lai của đất nước. Để trẻ em được lớn lên trong bình an, trọn vẹn yêu thương, việc xây dựng một “vòng tròn bảo vệ” an toàn từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng là yêu cầu cấp thiết hơn bao giờ hết. Mặc dù công tác bảo vệ trẻ em thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tình trạng xâm hại trẻ em vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp, xảy ra dưới nhiều hình thức tinh vi cả trong không gian thực tế lẫn trên môi trường mạng.
Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, trang bị kiến thức chuẩn xác và thúc đẩy hành động thiết thực, Bệnh viện Đa khoa khu vực Mang Thít xin gửi đến quý phụ huynh, thầy cô giáo và toàn thể người dân tìm hiểu về các vấn đề chung trong công tác phòng, chống xâm hại trẻ em.
HIỂU ĐÚNG VÀ ĐẦY ĐỦ VỀ “XÂM HẠI TRẺ EM”
Theo Khoản 5 Điều 4 Luật Trẻ em, xâm hại trẻ em là hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lý, danh dự, nhân phẩm của trẻ dưới các hình thức: bạo lực, bóc lột, xâm hại tình dục, mua bán, bỏ rơi, bỏ mặc và các hình thức gây tổn hại khác.
Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là sự nhận diện chưa đầy đủ của cộng đồng. Nhiều người vẫn lầm tưởng xâm hại trẻ em chỉ đồng nghĩa với xâm hại tình dục hoặc những trận đòn roi bạo lực thể xác nặng nề. Thực tế, trẻ em còn chịu nhiều tổn thương sâu sắc từ bạo lực tinh thần, sự bỏ mặc, cô lập, kiểm soát quá mức hay xâm phạm đời sống riêng tư. Xâm hại có thể xảy ra ở bất cứ đâu: tại gia đình, trường học, nơi công cộng hay trên không gian mạng; và người gây ra có thể là người lạ, nhưng đáng quan ngại hơn là những người quen, người thân, hoặc người mà trẻ tin tưởng.
NHẬN DIỆN CÁC HÌNH THỨC XÂM HẠI TRẺ EM PHỔ BIẾN
Để phòng ngừa hiệu quả, trước hết chúng ta cần gọi tên và nhận diện chính xác các hình thức xâm hại trẻ em thường gặp trong đời sống:
- Bạo lực trẻ em: Không chỉ là đánh đập, hành hạ, gây thương tích thể chất mà còn bao gồm bạo lực tinh thần như mắng chửi thậm tệ, sỉ nhục, đe dọa, cô lập, làm trẻ xấu hổ hoặc áp đặt hình phạt gây hoảng loạn tâm lý.
- Xâm hại tình dục trẻ em: Việc dùng vũ lực, đe dọa, ép buộc, lôi kéo hoặc dụ dỗ trẻ tham gia vào các hành vi tình dục (hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô, sử dụng trẻ vào mục đích mại dâm hoặc khiêu dâm dưới mọi hình thức).
- Bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em: Hành vi cha mẹ hoặc người chăm sóc không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, thiếu sự giám sát cần thiết khiến trẻ phải tự bươn chải, sống trong môi trường nguy hiểm hoặc thiếu thốn trầm trọng về vật chất lẫn tinh thần.
- Bóc lột trẻ em: Bắt trẻ lao động trái quy định pháp luật (lao động quá sức, trước tuổi, môi trường độc hại), lợi dụng trẻ để trục lợi, xin ăn, mang vác thuê hoặc phục vụ các mục đích vụ lợi khác.
- Xâm hại trên môi trường mạng: Dụ dỗ, lừa đảo, bắt nạt qua mạng (bêu xấu, tung tin đồn giả mạo), hoặc phát tán trái phép hình ảnh, thông tin đời sống riêng tư của trẻ em, gây tổn hại nghiêm trọng về danh dự và tâm lý.
NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ NẶNG NỀ ĐỂ LẠI
1. Nguyên nhân gốc rễ
- Định kiến giới và quan niệm truyền thống lỗi thời
- Sự thiếu hụt kỹ năng và thời gian của người lớn
- Mặt trái của công nghệ và xã hội
2. Hậu quả khôn lường
- Về thể chất: Tổn thương cơ thể, thương tích, suy dinh dưỡng, mang thai ngoài ý muốn hoặc mắc các bệnh lý nguy hiểm.
- Về tâm lý và cảm xúc: Trẻ rơi vào trạng thái sợ hãi, hoảng loạn, lo âu kéo dài, mặc cảm, trầm cảm, thu mình hoặc thậm chí có ý định tự tử.
- Về xã hội và tương lai: Sa sút học tập, bỏ học, dễ học theo các hành vi lệch chuẩn, làm gia tăng gánh nặng cho hệ thống y tế, an sinh xã hội và làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực của đất nước trong tương lai.
TRÁCH NHIỆM CỦA GIA ĐÌNH, NHÀ TRƯỜNG VÀ CỘNG ĐỒNG
Phòng, chống xâm hại trẻ em không phải là câu chuyện của riêng một cơ quan hay cá nhân nào, mà đòi hỏi sự đồng lòng của toàn xã hội:
- Đối với gia đình (Nền tảng yêu thương): Cha mẹ phải là những “người bạn lớn” của con, kiên quyết nói KHÔNG với đòn roi và bạo lực tinh thần. Hãy dành thời gian lắng nghe con mỗi ngày, quan sát những thay đổi bất thường về tâm sinh lý và đồng hành cùng con an toàn trên không gian mạng.
- Đối với nhà trường (Môi trường an toàn): Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, áp dụng kỷ luật tích cực, duy trì hiệu quả công tác tư vấn học đường và thiết lập các kênh tiếp nhận thông tin bảo mật để học sinh an tâm chia sẻ.
- Đối với cộng đồng (Mạng lưới bao bọc): Xóa bỏ tư tưởng thờ ơ, xem đây là “chuyện nhà người khác”. Mỗi người dân, tổ chức đoàn thể tại địa phương cần nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ để can thiệp kịp thời.
HÀNH ĐỘNG KỊP THỜI: LÊN TIẾNG ĐỂ BẢO VỆ TRẺ EM
Khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ em bị xâm hại, bạo lực hoặc có nguy cơ mất an toàn, tuyệt đối không giữ im lặng, không bao che, không tự ý thỏa thuận. Hãy thực hiện ngay quyền thông tin, thông báo và tố giác đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền:
- Tổng đài Điện thoại Quốc gia Bảo vệ Trẻ em: Gọi ngay số 111 (Hoạt động 24/7, miễn phí cước gọi).
- Cơ quan Công an các cấp hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra vụ việc để được áp dụng các biện pháp can thiệp khẩn cấp.
Vì một tương lai an toàn, lành mạnh và phát triển toàn diện của thế hệ trẻ, hãy cùng Bệnh viện Đa khoa khu vực Mang Thít chung tay hành động: “Không im lặng trước nguy cơ, không thờ ơ trước tổn thương của trẻ em!”